Savaş ve Türk emperyalizminin arayışları -- Aykan Sever

Savaş'ın merkez cephesi Batı Asya'da çatışmalar tırmanırken bunun paralelinde ABD'nin liderlik yaptığı ittifak bölgenin yeniden paylaşımı için geri dönülmez adımlar atmak için yeni politikalar geliştiriyor. TC de bu politikaların önemli bir parçası ve bu süreçte Türk oligarşisi Savaş'ın dini GÜÇün şekillendirdiği zeminde kısmen de olsa istediklerini elde ediyor.

ABD yörüngesindeki Ali Zeydi Irak başbakanlığına getirilmesi sonrası önce Washington'a gitti. Sonrası İran ve bu hafta da Türkiye'deydi. Bu ziyaretler yeni yönetimin koordinatlarını ayarlama ihtiyacı gibi gözükse de daha çok ABD-İsrail ittifakının bölgedeyi şekillendirme doğrultusunda gündeme getirdiği yeni politikaları kağıt üzerinde karara bağlarken fiili adımlar da hali hazırda atılıyor. (Hürmüz Boğazı'nın enerji geçişine kapalı olması İran'da bir rejim değişikliği olmadığı sürece kalıcı bir meseleye dönüşeceğe benzer. Bu yüzden alternatif enerji akışı için yollar aranıyor. Bunlardan biri Irak petrolünün tankerlerle Suriye'ye taşınmasıyla hayat bulmaya başladı. Nisan ayından bu yana, Irak'tan yaklaşık 2.123 milyon ton petrol, tankerlerle Suriye Banyas limanına ulaştı. Bu durumun kuşkusuz HTŞ rejimine de hem mali açıdan hem de uluslararası meşruiyet çerçevesinde katkısı oluyordur.) Bu adımlarla ilgili bazı anlaşmalar Zeydi'nin Ankara ziyareti sırasında imzalandı. Anlaşmalardan ilki  "Kalkınma Yolu" diye adlandırılıyor. Bu proje Irak'ın Basra Körfezi'ndeki  Faw Limanı'ndan başlayıp, Türkiye üzerinden Avrupa'ya ulaşması öngörülen enerji, mal ikmal hattı kurulmasını öngörüyor. Zeydi ile TC/rejim arasındaki diğer önemli mutabakat ise Kerkük petrollerine TC'nin ortak olmasıydı. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı(TPAO) yüzde 15 hisse ile İngiliz BP ile Amerikan ConocoPhillips'in de ortak olduğu konsorsiyuma dahil olacak. Erdoğan, Irak'tan günde Türkiye'ye bir milyon varil  petrol verilecek şevkiyle ellerini ovuşturuyor. Bunun karşılığında TC/rejim bölge ve Irak'a güvenlik ayrıca gerekiyorsa silah vaadinde bulunuyor. Kalkınma Yolu projesi gerçekleşirse TC'nin bu rota üzerinde bulunan Musul petrollerine dönük de pay sahibi olma olasılığı yüksek. 

Böylelikle su, doğal gaz gibi ek vaadlerin eşliğinde İran'ın Irak'taki etkisi sınırlanmaya çalışılırken TC yerel hegemon olarak ön plana çıkıyor. Mevcut rejim kendince Osmanlı'nın etkinlik alanlarına dönüyor.  Özetle Türk emperyalizmi güç siyasetinde Savaş'ın bölgedeki dinamiklerini kullanarak belli şeyleri elde ediyor ve dahasını da edebilir.

Aynı günlerde ABD-Suudi uçaklarının Irak'taki Haşdi Şabi karargahlarını bombalaması elbette bir tesadüf değil. Şimdilik bütün bu hamlelere İran ne tür karşılıklar verecek/verebilecek mi bilemiyoruz. 

Güney Kürdistan nereye?

Bu arada dikkat çekici bir durum Güney Kürdistan'daki politik otoritelerin giderek zayıflamasının gündeme girmesi. "Kalkınma Yolu" projesinin Duhok yerine bölgeyi baypas ederek ilerleme olasılığının Kürt otoriteleri kaygılandırması doğal. Uzun bir zamandır kendi aralarında anlaşarak ortak bir hükümet kuramayan Kürt gruplarının bölge petrollerini ve bütçenin kontrolünü de Irak merkezi hükümetine kaptırdığı düşünülürse genel olarak bir zayıflama sürecine girmesi kaçınılmazlaşır. Bir NATO gücü olarak TSK'nın  bölgede  büyüyerek devam eden işgali de işin cabası.

Bütün bu gelişmelerin bölge halklarına olumlu şeyler getireceğinden söz etmekten bir hayli uzağız. Çünkü Savaş'ın yakıcılığında gündeme gelen bu "büyük" jeo-stratejik projeler aslında egemenleri gönendirirken doğaya, halklara iyi bir gelecek  şansı tanımaktan çok onları daha fazla nesneleştiren yaklaşımları ihtiva ediyor; insanları soluk alıp verme uğruna itaatten başka elinden bir şey gelmeyen topluluklara dönüştürmeye çalışan bir zihniyeti barındırıyor. Ancak bütün bu Savaş yanlısı çürümüş akıllara karşı insan onurunu temsil eden, barışta ısrar eden ve SAVAŞA HAYIR ! diyenler de var. Ve bir gelecek varsa bu yönde...