Direnmeyen, mücadele ederken kendini yenilemeyen çürür -- Aykan Sever

Son söyleyeceğimi başta söyleyeyim; dünyayı değiştirmek istiyorsak, niyetleri ve iddialarından bağımsız çürümenin parçası olan her şeyi geride bırakmalıyız, buna büyük ölçüde içi boşalmış siyasal tasavvurlarımız ve sıradanlaşmayı körükleyen gündelik alışkanlık haline gelmiş ruh halimiz de dahil. Yoksa çürümenin, yozlaşmanın iştahı büyük ve bugün boyun eğmeyenleri yarın yutabilecek kudrette.

Yukarıdakileri düşünmeme neden olan şey, daha çok dünyada olan biten gençlik isyanlarıydı; ancak asıl hareket noktam, Türkiye'nin Mekke İttifakı'na katılma sürecinde sergilenenler oldu. TC, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki anlaşma aylar önce imzalanmış, çeşitli kereler bu kapsamda üst düzey görüşme ve iş bölümü yapılmış, ayrıca 300 civarı uzman TSK mensubu Suudi Arabistan'a intikal etmişti. Rejim yetkilileri lütfedip formalite icabı anlaşmayı TBMM'ye getirmişti. Özetle, bu durum karşısında politika geliştirirken TC/rejimin şu ya da bu biçimde onay makamına dönüşmeyecek tarzda bu anlaşmayı oylamaya dahi tabi tutmadan reddetmek gerekiyordu.

Kendini muhalif diye sunan, ancak gerçekte artık rejimin aparatına dönüşmüş siyasal yapılar, baştan sona olan bitene köklü bir toplumsal itiraz geliştirmenin yolunu aramak yerine, Meclis'te malum anlaşma aleyhine bir iki laf söyleyip itiraz ediyormuş gibi yapıp usulen vazifelerini yerine getirdiler. Devletin kadrolu memurlarından oluşan Kılıçdaroğlu CHP'si buna da gerek duymadı. "Gözlerimi kaparım, vazifemi yaparım…" moduna hızla girerek tıpkı lideleri gibi birer Bekçi Murtaza olduklarını göstermek için yarışır haldeydiler. Bunun dışında kalan diğer muhalif kesimler, gerçekte bu "milli görev" e karşıysalar bile, durumu değiştirecek hiçbir şey yapmadılar. En azından tevellüdü elverenler 1 Mart 2003'te TBMM'de yapılan oylamayla Türkiye'nin Irak'ın işgaline dahil edilmeye çalışılırken buna karşı oluşan halkın tepkisinin vekillere de geri adım attırdığına şahit olmuştu. O günden bugüne ne değişti peki?

Çok şey ! En başta da uygulanan yoğun devlet terörü eşliğinde toplumsal kutuplaşma tırmandırıldı; bütünüyle yok edilemese de toplum her açıdan erozyona uğratıldı ve insanlar arasındaki iyi-kötü, var olan güven, dayanışma gibi hasletler ortadan kaldırılmaya çalışıldı. Siyaset, elitler arası bir etkinliğe dönüştürülürken, yaygın siyasal kültür, en ufak bir doğal hakkını savunmak için parmağını kıpırdatmayan, ancak tribünleri dolduran lümpenliğe indirgendi. Basın, bir hayli çeşitlilik içerecek tarzda iktidarın yakaları ve manipülatörleriyle kaplandı. Politikacılar, çoğunluğu da öteden beri asıl işleri olan kendi keselerini doldurmaya fazlasıyla kaptırmış oldukları için, artık denizin bittiğini bile görebilecek yetenekten uzak bir tarzda birbirlerini yemeye başladılar. Muhalif siyasetçilerin de ağırlığı şu ya da bu nedenle TC/rejimin rehinesine dönüştüler. Kendilerine verilmiş vazifeyi dahi icra edemiyorlar. Zoraki gülümseyen çehreleri eşliğinde halklara maruzat sıralarken, bu daha ağızlarından çıkmadan martavala dönüşüyor. 

Žižek ve benzerlerinin paradoksu

Savaş ve ona karakterini veren postmodern dönem, doğal olarak daha öncesine ait birçok değerin ve yargının sonunu getirdi. Mesela entelektüel ya da aydın denilen insanın doğal olarak savaşa karşı olacağı gibi, düşüncelerin artık fiiliyatta bir karşılığı olmadığı gibi, kimselerin erinip böylesi şeyleri gündeme dahi almadığını görüyoruz. Bu normal,  çünkü Slavoj  Žižek'le sembolize edebileceğimiz bugünün Batılı aydını piyasaya uymak zorunda kaldı. Bu bukalemunluk hali, hiçbir toplumsal sorumluluk almadan arz-talep dengesini gözeterek laf etmeyi gerektiriyordu. Yani hem popüler olmak zorundasınız hem de bu durumun yarattığı ayrıcalıkla egemen siyasal elitlere bir biçimde dahil olmalısınız. Zor iş. Nitekim Zizek, Ukrayna Savaşı başladığında kafadan bu savaşa karşı çıkıp dili döndüğünce barışı savunmak yerine The Guardian'daki risalesinde kendini NATO'ya piyade olarak yazmayı tercih etti. Şimdilerde ise Trump ve Putin'in yana yana geldiğini görünce Avrupa değerleri adı altında daha güçlü devlet, daha güçlü ordu gibi laflar etmeye başladı. Böylesi yaklaşımların Marksizm'le elbette bir alakası yok; ancak Avrupa'nın güvenliğinin militarizmin güçlendirilmesinden geçtiğini düşünmenin, bugünün Avrupa'sındaki sıradan neo-faşist bir bireyin aklından da çok farklı olmadığı açık bir gerçek.

Zizek ve benzerlerinden öte, burada kafa yormamız gereken çok daha kapsamlı bir sorunla karşı karşıyayız.  İnsanların düşünemez hale gelmesi. Kendilerini her gün yeni felaketlere sürükleyen Savaş'a karşı çıkmak yerine, göçmenleri, azınlıkta kalanları, solu "yok edilmesi gereken " diye etiketleyip çeşitli biçimlerde saldırmaları, şiddeti uygulayanları desteklemeleri. Postmodern durumun aklının bu işlere ön ayak olması normal; ancak buna karşı direniş geliştirme potansiyeli olanların da aynı çürütücü zihniyete eşlik etmelerinin kabul edilecek bir tarafı elbette olamaz.

Burada elbette sorun sadece bireysel tercihlerde değil. Yaşananların içinden çıkılmaz bir paradoksa dönüşmesinde, alternatif olduğunu iddia eden düşüncelerin yetersizliğinin yanı sıra, devrimci olma iddialarıyla büyük oranda çelişecek tarzda, yani "Soğuk Savaş" muhayyilesi dahilinde, dünyayı ve kendini algılamayı ve değerlendirmeyi sürdürmenin de büyük payı var. Yani bir tür ütopya yoksunluğu.

Bizdeki patlak şambreller

Elbette memleketimiz biricikliğini bu alanda da sergiliyor. Zira bizim aydınların sorunu Batılılarınki kadar "basit" saiklerden ileri gelmiyor. Bizimkileri patlak, çok kullanılmış ve işe yaramaz birer şambrele dönüştüren şeyin arkasında piyasadan çok -zaman zaman karşılık da bulan- devlete duyulan kara sevda yatıyor.

Türk emperyalizminin akıl danesi olmayı kendine ülkü edinmiş olan Cengiz Çandar başta olmak üzere, kimi paşa torunlarının Kürdü maraba olarak kodlamaları bir dil sürçmesi değil; yüzyıllara dayanan, kendini efendi olarak gören arazlı aklın ürünüdür.

Sakın ha ! Bu mezbele takımının Türk'ü de insan yerine koyduğunu kimse sanmasın. Bunlar olsa olsa içinden geldikleri halkı, etrâk-ı bî-idrak (anlayışsız/idraksız Türk) diye niteleyen kanlı soyluluğa sadakat içinde yaşarlar.

Harp konusundaki tutumlarına gelince, Ukrayna Savaşı başladığında, Hasan Cemal, Cengiz Çandar gibi olanlar NATO'dan gelen sefer görev emrini ikiletmeden ortamın savaşa hazırlanması, Türkiye halklarının manipüle edilerek NATO lehine pozisyon alması için ellerinden geleni yapmışlardır. Bu efrattan yaşlılıkları nedeniyle ayak yoluna gitmek de bile zorlanan bazıları ise hızını alamamış gençleri Ukrayna lehine savaşmak için cepheye savaşmaya çağırmıştı. Akademisyen olunca orijinallik gerekeceği için bir kısmı da " Bugün barışı savunmak en sinsi Putinciliktir…" rezilliğini döktürecek kadar zaten çürümüşlerdi.

Şimdi "babanız" Trump (Hatırlanacağı üzere NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Trump için  25 Haziran 2025 tarihinde Hollanda'nın Lahey kentinde düzenlenen NATO zirvesinde "baba" benzetmesi yapmıştı.)  perişan bir halde bile olsa düşmanınız Putin'le yan yana, peki bugün ne buyuruyorsunuz?

Bu aralar basında "yandaşlar" fazlasıyla ayaza çıktığı için onların piyasada yarattığı boşluğu doldurmak üzere çok sayıda manipülatör ve aparat peydah oldu. Sorgulayan bir aklın bunları çöpe atması kadar doğal bir şey olamaz. Ancak düşünmek yerine içgüdüsel reflekslerin davranışları giderek daha fazla belirlediği bir zeminde bu iş zor.  Düzense her geçen gün daha fazla kendi insanını çiğneyip yutup, sonra kusan bir canavara benziyor. İşimiz bir hayli zahmetli olacak.

Ancak isyan etmeye niyetli olanların böylesi zorluklar bahanesi olamaz zira  dünyanın her yerinde onlar, özellikle gençler çürümek istemedikleri için direnmeye ve mücadele etmeye devam ediyorlar...